چگونه مال انسان حرام می شود؟

کسب هاي حرام

  1. خرید و فروش چیزي که عین نجاست است (مانند خون، ادرار، مدفوع، منی، مردار، سگ، خوك، و هر مـا یع مـست کننده) مگر آنکه آن عین نجس، داراي منفعت حلال باشد مانند: خرید و فروش خون براي مصارف پزشکی
  2. خرید و فروش ابزاري که استفادة مهم آن در حرام است (مانند پاسور که از آلات قمار است)
  3. خرید و فروش کالاي حلال براي استفادة حرام (مانند خرید و فروش انگور براي ساخت مشروبات الکلی)
  4. خرید و فروش اموال غصبی از دیگران
  5. کسب درآمد از راه خوانندگی هاي طَرَب آور و متناسـب بـا مجالس لَهو و لَعِب
  6. کسب درآمد از راه جادوگري، جنگیري، شـعبده بـازي، احضار روح ، فحشاء و …

غِش در معامله

غِش در معامله یعنی فروشنده جنس مورد معامله را با جنس کم ارزش د یگـري بـه گونـه اي مخلوط میکند که خریدار متوجه این ناخالصی نشده و به اسم همـان جـنس مورد معامله تحویل میگیرد. مانند فروختن شیري که مخلوط بـه آب اسـت یا فروختن مخلوط برنج مرغوب با برنج نامرغوب و …

حدیثی از پیامبر اسلام
پیامبر اکرم صلّی االله علیه و آله فرمودند: کسى که با مـسلمانان غِش در معامله کند از ما نیست. خداوند، برکت را از روزى او میبرد و راه معاش او را میبندد و او را به خودش واگذار میکند. (ثواب الاعمال و عقاب الاعمال ص 286)

غِش در معامله، مصادیق دیگري نیز میتواند داشته باشد مانند:

  1. خوب جلوه دادن ظاهر کالایی که واقعاً چنین نیست، مانند آب زدن بـه سبزى کهنه که تازه جلوه کند.
  2. جنس را به صورت جنس دیگر وانمود کردن، مانند روکش کردن طـلا بدون اطّلاع مشتری
  3. مخفى داشتن عیب جنس، در صورتى که مشترى بـه فروشـنده اعتمـاد داشته باشد که از او مخفى نمیدارد

ربا خواري

حدیثی از امام رضا علیه السلام که فرمود: ربا، حـرام و از گناهـان کبیـره اسـت و از گناهانی است که خداوند بر آن وعده آتش داده است که پناه می بریم به خداوند از این آتش و همۀ پیامبران، ربا را حرام اعلام کرده اند و در تمام کتابهاي آسمانی نیز حرام گردیده است. (میزان الحکمۀ ج 4 ص 352)

اقسام ربا

  1. رباي معامله: رباي معامله اي آن است که دو چیزِ مثل هم را معاملۀ پایاپاي کنند در حالی که یکی بیشتر از دیگري باشد. مانند اینکه ده کیلو بـرنج را بـا پـانزده کیلـو داد و ستد کنند که در این صورت گیرنده پانزده کیلو، پنج کیلو ربا گرفته است.
  2. رباي قرضی: رباي قرضی آن است که فرد، پول یا کالایی را به عنوان قرض بـه دیگـري میدهد، به شرط آنکه هنگام پس دادن، چیزي بیشتر از آن پول یا کالا به او بدهد. در این قسم، آن زیادتی که اخذ میشود حرام است و دهندة قرض باید از آن صرف نظر کند.

مبادلات و تصرّفات غیر شرعی

امام زمان عجل االله تعالی فرجه الشّریف می فرمایند: براي کسی حلال نیست که در مال دیگري، بدون اذن او تصرّف نماید. (کمال الدین ج2 ص520)

هرگونه تصرّف در مال دیگران، با سه شرط جایز است: 1- با اذن و اجازة مالک 2- با اذن و اجازة حاکم شرع (در موارد خاص) 3- با عقود اسلامی و مبادلات شرعی

بنابراین، دخل و تصرّف در: الف: اموالی که از طریق قمار به دست آمده، حرام است. ب: اموالی که از شرکت هاي هرمی به دست آمده، حرام است. ج: اموالی که از طریق سرقت به دست آمده، حرام است. د: اموالی که از شرکتهاي بیمه ، به صورت غیر قانونی و با صحنه سازي،دریافت می شود حرام است.

با این ترتیب، اگر کسی از طریق یکی از این راهها که دین، آنها را ممنوع کرده است به مالی دست پیدا کـرد، باید آن را بـه صاحبش برگرداند و از تصرّف در آن که همان لقمۀ حرام است خودداري کند.

میراث پاك نشده

کسی که از دنیا میرود و مالی از خود برجا میگذارد، ورثه ابتدا با ید موارد زیر را از مال او جدا کنند و بعد آنچه میماند را بر اساس دستور شـرع بین خود تقسیم کنند. اگر چنین نکنند و بدون توجه به این مسأله در اموال میت تصرّف کنند، کارشان غصب و مصداق لقمۀ حرام خواهد بود.

  1. بخشی براي اداي حقّ النّاس: اگر شخص متوفّی، بدهکار است و دِینی بر عهدة اوست، ورثه باید به همان میزان از مال او جدا کرده و به صاحبان آن، رد کنند.
  2. بخشی براي اداي حقّ االله: اگر شخص متوفّی، خمس، زکات، حج واجب و مانند آن بر عهده اش مانده باید از مال او به میزان لازم جدا کرده و این واجبات او را بجا آورند.
  3. بخشی براي عمل به وصیت یک سوم: اگر شخص متوفّی، در مورد ثُلث (یعنی یک سـومِ) مال خود ، وصیتِ خاصی کرده است: مثلاً گفته است که یک سوم از مال مرا به نیازمندان بدهید. یا به فلان مسجد و مدرسه و بیمارستان و … بدهید، این مقدار هم باید جدا شده و در محلّ خودش مصرف شود.

نپرداختن خمس و زکات

پرداخت خمس و زکات بر همۀ مسلمانان با حصول شرایط آن واجب است:

  1. خداوند دربارة خمس می فرماید: بدانید هرگونه غنیمتى (منفعتی) به دست آورید، خمس آن براى خدا، و براى پیامبر، و براى ذى القربى و یتیمان و مسکینان و واماندگان در راه (از آنها) است، اگر به خدا … ایمان آورده اید. (انفال/41)
  2. همچنین دربارة زکات می فرماید: و نماز را برپا دارید و زکات را بدهید و رسول خدا را اطاعت کنید، تا مـشمول رحمت او شوید. (نور/56)

به بیان دیگر، خمس هم متعلّ ق به امام زمان (عج) است و هم سادات فقیر/ بنابراین اگر کسی خمس (یعنی یک پنجم) مال خود را پرداخت نکنـد و در مخارج زندگی هزینه کند، در حق خداوند و اموال اهل بیت پیامبر، تـصرّفِ غیر شرعی کرده و مال او مخلوط به حرام می شود.

در مورد زکات نیز چنین است که اگر بر کسانی پرداخت زکات که حق فقراء و نیازمندان جامعۀ اسلامی است، واجب شود ولی زکات را از اموال خود جدا نکنند، مال آنها مخلوط به حرام می شود.

رشوه خواري

رشوه بر سه قسم است:

  1. رشوه در مقام حکم و قضاوت: به این معنا که به قاضی مالی پرداخت کند یا منفعتی به او برساند، تا قاضی به نفع او حکم کند، هرچند حق با رشوه دهنده باشد و قا ضی هم به حق، حکم کند. که شکّی در حرام بودن این مال نیست و هم رشوه گیرنده کار حرامی انجام داده و هم رشوه دهنده.
  2. رشوه براي رسیدن به امر حرام: به این معنا که به شخص حاکم یا ظالم یا رئیس، چیزي بدهد که بتواند با کمک یا راهنمایی او، به کسی ظلمی کند یا معـصیتی انجـام دهـد، که دریافت این نوع رشوه نیز حرام است.
  3. رشوه براي رسیدن به امر مباح: به این معنا که انسان به کسی مالی پرداخت کند تـا بـا حمایت و کمک او بتواند به حق خود برسد یا ظلمی را از خود دفع کند. پرداخت این نوع از رشوه حلال است هر چند بر گیرندة آ ن حرام است و البته مردم هم غالباً مفهوم و مصادیق آن را، خوب دریافت نمی کنند و در عمـل، دچار خطا می شوند که بهتر است قبل از اقدام، با اهل اطلاع، مشورت کنند. (مأخذ: کتاب گناهان کبیره آیت االله دستغیب شیرازي ره، بحث حرامخواري)

کم فروشی و کم کاري

هشدار به کم فروشان: واى بر کم فروشان. آنان که وقتى براى خود پیمانه مى کنند، حق خود را بطور کامل مى گیرند. اما هنگامى که مى خواهند براى دیگران پیمانه یا وزن کنند، کم میگذارند! (مطفّفین/1الی3)

در تعالیم اسلام و اهل بیت علیهم السلام از کم فروشی به شدت نهی شده و مالی که از این طریق به دست می آید حرام است.

کم کاري در مشاغل: برخی از مفسرین، مصداق دیگري از کم فروشی به نام کم کاري را نیز به مطفّفین ملحق کرده و فرموده اند: اگر کارگري یا کارمندي کمتر از ساعت مقرّر کار کند، اگر معلّم یا استاد دانشگاه یا حوزه و … کمتر از ساعت مقرّر تدریس کند، اگر مهنّدس یا معمار یا بنّا در مصالح ساختمانی کم بگذارد، اگر نیروهاي مسلح در مراکز نظامی، اوقات خود را به بطالت بگذرانند، و هر کس در هر شغلی، حق قانونی و مطلوب آن را بجا نیاورد، بخشی از حقوق و مزایایی که در قبال آن دریافت می کند حرام خواهد بود.

تذکّر: البته ممکن است برخی افراد، توجیه شرعی یا عرفی قابل قبولی در کم کاري خـود داشته باشند یا رضایت مالکان یا متولّیان مشاغل را به دست آورده باشند و …

گردآوری: امیرحسین

انتهای پیام1001* http://jiroftman.ir/?p=2386

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

1 × 4 =