“چگالی 100” هشداری ترافیکی برای همگان

به گزارش سایت جیرفت من: روزی روزگاری، همین ۲۰ سال پیش خیابان منزل ما که جزء خیابان های اصلی شهر نیز می‌باشد آنقدر خلوت بود که شب‌ها در آن گل‌کوچک بازی می‌شد، چرا که ساعت 10 به بعد همان تعداد اندک خودروهای عبوری روزانه نیز از آن عبور نمی‌کرد.

امروز وقتی می‌خواهیم از همان خیابان عبور کنیم آنقدر شلوغ شده است که گاهاً یک ربع و بیشتر منتظر می‌مانیم. به راستی چه اتفاقی افتاده است؟ آیا باید خوشحال بود یا ناراحت؟ حال این اتفاق در همه شهرها و خیابان‌های کشور ما در حال وقوع است.

تهران بزرگ سال‌هاست از این مرحله عبور کرده است. “چگالی 100” به عنوان پدیده ای ترافیکی که به زودی بیشتر شهرهای رو به توسعه کشور را درگیر خواهد کرد، مطرح می شود. در مقاله پیش رو به بررسی عوامل این پدیده و راه‌حل‌های آن پرداخته‌ایم.

1- چگالی 100 چه مفهومی دارد؟

تصور و فهم این کانسپت بسیار ساده است. هر چه تعداد آدم‌های داخل یک فضای بسته بیشتر شود تنفس در آن فضا سخت‌تر می‌شود. این سختی به حدی می‌رسد که دیگر تنفس امکان‌پذیر نیست. این لحظه همان چگالی 100 می‌باشد.

در مورد شبکه‌های حمل و نقل شهری کشورمان نیز همین اتفاق در حال رخ دادن است. محرک‌های این فضا که همان وسایل نقلیه می‌باشند روز به روز افزایش پیدا کرده‌اند و در این فضا ما چون نتوانسته‌ایم توسعه ای زیرساختی متناسب با افزایش جمعیت و رشد ترافیک انجام دهیم فقط پنجره‌ها را باز کرده‌ایم. باز کردن پنجره‌ها به مثابه تعریض خیابان‌ها می باشد چرا که تعریض خیابان‌ها یا جاده‌ها طبق اصول مهندسی ترافیک هیچ ظرفیت جدیدی ایجاد نمی‌کند و فقط مقداری عملکرد آمد و شد را بهبود می‌بخشد. روند بسیار کند و لاک‌پشت گونه توسعه زیرساخت‌های حمل و نقل شهری و جاده ای در مقابل افزایش روزافزون خودروها، شبکه معابر شهری و بعضی جاده های کشور را در معرض “چگالی 100 ” قرار داده است.

2- عدم تناسب تولید وسایل نقلیه و توسعه زیرساخت های حمل و نقلی

تعداد نمایندگی‌های فروش ایران‌خودرو، سایپا و خودروهای بی‌کیفیت چینی افزایش پیدا کرده است و در شهرهای کوجک نیز در دسترس هستند. شاید خوشحال باشیم که در هر منزلی چند خودرو وجود دارد اما به جای خوشحال‌بودن باید تاسف خورد که مردم ما به این اندازه خودرومحور تربیت شده اند که البته انتخاب دیگری نداشته اند.

رویکردی که در نهایت به ضرر منافع ملی ماست. آلودگی هوا و کاهش منابع نفتی و از سوی دیگر خروج ارز بابت واردات بنزین (در زمانی که لازم باشد بنزین وارد شود) خروجی چنین رویکردی است که برخاسته از فرهنگ خودرو محوری مردمان ما و شرایط حمل و نقلی کشور است.

در بیشتر کشورهای جهان قیمت خودرو ارزان و هزینه استفاده از آن (سوخت و عوارض) بسیار گران می‌باشد در حالی که در ایران این مساله برعکس می‌باشد و البته که قیمت سوخت نیز متناسب با متوسط درآمد مردم نیست و هیچ گاه نیز افزایش قیمت آن راه‌حل نهایی کاهش مصرف نمی‌باشد. در حوزه توسعه زیرساخت های حمل و نقلی در مدهای مختلف نیز توسعه و احداث‌های جدید هیچ تناسبی با رشد جمعیت و افزایش تعداد خودروها نداشته است. به طور مثال تهران باید امروز حداقل ۵۰۰ کیلومتر مترو می داشت اما کل شبکه مترو آن ۲۵۰ کیلومتر است که هیچ تناسبی با جمعیت و تقاضا برای آن ندارد.

3- زیرساخت‌های حمل و نقل شهری و جاده‌ای

بهترین مُد حمل و نقل برای کشورهای پهناورمساحت و “استان پراکنده” مثل ایران، حمل و نقل ریلی می‌باشد. از سال ۱۳۰۶ که راه آهن در ایران آغاز شد تا پایان سال 96 یعنی در گذر 90 سال تنها ۱۳ هزار کیلومتر ریل ساخته شده است. احداث میانگین سالی 150 کیلومتر ریل برای کشوری که دومین ذخیره گازی و چهارمین ذخیره نفتی جهان می‌باشد سابقه خوشایندی نیست. آنهم کشوری کاملاً خودرومحور که روز به روز تعداد خودروهای سواری‌اش در حال افزایش است.

طبق گفته های عباس آخوندی وزیر راه پیشین ایران، بهترین مد حمل و نقل شهری و حومه‌ای نیز برای کلان شهرها راه‌آهن شهری و حومه ای می باشد. در سایر مدها مثل جاده ای و به ویژه هوایی نیز توسعه متناسب با رشد جمعیت, توسعه شهرها و تعداد خودروها نبوده است.

4- راه حل ها

باید بخش قابل توجهی از سرمایه گذاری های دولتی و بخش خصوصی داخلی و خارجی در زیرساخت های حمل و نقل کشور در تمام مدها متناسب با تقاضا انجام شود. البته متذکر می شود که قبل از سرمایه گذاری مطالعه و برنامه ریزی های کلان و دوراندیشانه باید انجام بگیرد.

سرمایه گذاری بدون برنامه‌‌ ‌‌‌ریزی، نتیجه اش چون پروژه آزادراه تهران- شمال خواهد شد که سال ها به طول انجامید. راه‌حل بسیار مهم دیگر سرمایه گذاری و فرهنگ‌سازی در استفاده از حمل و نقل عمومی و سیستم های پاک چون دوچرخه می‌باشد.

5- نتیجه گیری

بحران آب همان نادیده گرفتن هشدارهای دلسوزانه 20 سال پیش می‌باشد. اگر هشدارهای ترافیکی چون هشدارهای آبی نیز جدی گرفته نشود بحران ترافیکی در چند سال آینده نیز دست کمی از بحران آب نخواهد داشت.

در حال حاضر نیز آمار حوادث حمل و نقلی در کشور ما به شدت بالا می باشد که نتیجه نادیده گرفتن پیشنهادهای گذشته می باشد. امید است راهکارها و پیشنهادهای دلسوزانه مورد توجه قرار گرفته و بی درنگ اجرایی شود. 

بقلم؛ محمد سیدی مَرغکی (دانش آموخته فوق لیسانس مهندسی عمران- راه و ترابری)

انتهای پیام۱۰۰۱* http://jiroftman.ir/?p=5253

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

چهار + شش =