آیا می‌توان سیستم‌های دوچرخه‌اشتراکی را در جیرفت پیاده‌سازی کرد؟

به گزارش سایت جیرفت من: دوچرخه‌های اشتراکی برنامه‌ای است که در آن ساکنان یک شهر می‌توانند از ایستگاه‌های مخصوص، دوچرخه کرایه کنند و برای مدت معلوم در داخل شهر مورد استفاده قرار دهند.

تاریخچه سیستم دوچرخه اشتراکی به حدود ۱۵ سال پیش بر می‌گردد که پس از آن به سرعت در بیشتر شهرهای جهان ترویج یافت. اگرچه این روزها قاره اروپا دارای پیشرفته‌ترین سیستم‌ها و برنامه در زمینه دوچرخه‌اشتراکی نسبت به دیگر کشورهای دنیاست، با این حال این اقدام در دیگر نقاط جهان نیز پیشرفت چشمگیری داشته است.

مهم‌ترین مزیت دوچرخه اشتراکی نسبت به دوچرخه اشتراکی عادی در این است که شهروندان می‌توانند این دوچرخه را از هر نقطه شهر که مشاهده کردند بردارند و سپس در هر نقطه که مایل بودند یا به مقصد که رسیدند، تحویل دهند.

بر اساس تحقیقات، میزان صرفه‌جویی سوخت ناشی از اجرای طرح دوچرخه‌اشتراکی در واشنگتن تقریبا ۱/۲۸ میلیون دلار بوده است. با اجرای این طرح در استرالیا در سفرهای زیر پنج کیلومتر حدود ۱/۵ کیلوگرم در ساعت از میزان CO2 انتشار شده کم شد.

در ایران اما هنوز راهی طولانی در پیش است. بایستی فرهنگ استفاده از دوچرخه‌های اشتراکی آن قدر گسترش یابد تا بتوان تغییرات محسوس در حوزه‌های ترافیکی و آلودگی هوا را اندازه‌گیری و آمار رسمی را منتشر کرد.

تجربیات بین‌المللی سیستم دوچرخه‌های اشتراکی

کمتر از ۱۵ سال از راه‌اندازی نظام دوچرخه‌های اشتراکی می‌گذرد اما به سرعت در سراسر جهان در حال پیشرفت است.‌ هم اکنون شهرهای زیادی هستند که سیستم حمل و نقل دوچرخه‌های اشتراکی را به طور جدی راه‌اندازی کرده‌اند و با استقبال خوب شهروندان مواجه شده‌اند.

در ادامه به ۲ شهر موفق در این زمینه اشاره می‌کنیم و به علت طولانی‌شدن مقاله از تجربه شهرهای پاریس، لندن و نیویورک صرفنظر می‌شود:

اتریش – وین

از جمله شهرهای اروپایی پیشرو و ممتاز در زمینه گسترش دوچرخه سواری شهری به عنوان یک راه حمل و نقل سبز برای شهروندان است که البته نقش سازمان‌های دولتی و غیردولتی چون شهرداری‌ها و فراهم‌ساختن امکانات و زیرساخت‌های مناسب برای این وسیله، غیرقابل‌انکار است.

“دوچرخه شهری وین” از سال ۲۰۰۳ با حمایت شهرداری وین، از سوی شرکت Gewista شروع به کار کرده و امروزه یکی از پروژه‌های موفق شهری در میان شهرهای اروپایی است که سایر کشورها نیز درحال الگوبرداری و مشابه‌سازی آن هستند.

هدف این پروژه اجاره دوچرخه از حدود ۱۰۰ ایستگاه تعبیه شده در تمام نقاط شهر (غیر از مناطق مرزی شهر) با حدود ۲۴۰۰ دوچرخه آماده به کار است که در تمام فصل های سال به صورت شبانه‌روزی قابل استفاده هستند.

چین – هانگژو

شهر هانگژو، مرکز استان ژجیانگ در کشور چین، با جمعیتی برابر با ۷ میلیون نفر، دارای پیشرفته‌ترین برنامه‌های دوچرخه اشتراکی در دنیاست. حدود ۶۶ هزار تا ۷۸ هزار دوچرخه در ۲۷۰۰ ایستگاه در این شهر توزیع شده است.

تعداد دوچرخه‌های داخل شهر به حدی زیاد است که در فاصله کمتر از ۵ دقیقه بیش از یک دوچرخه دیده می‌شود. دولت در تلاش است برنامه خود را بیشتر گسترش دهد و برای این کار، حدود ۱۹ میلیون پوند انگلیس در اختیار شرکت حمل و نقل عمومی هانگژو قرار داده است. با وجود این سرمایه‌گذاری کلان، پیش بینی می‌شود تا اواخر امسال، تعداد دوچرخه‌های این شهر به بیش از ۱۷۵ هزار عدد برسد.

ایران – جیرفت

۱- جیرفت در رده شهرهای گرم و نیمه مرطوب ایران محسوب می شود. تغییرات دمای هوا از ۴ تا ۴۸ درجه مثبت می‌باشد. در ۶ ماه از سال (نیمه دوم که مدارس فعال هستند) هوا معتدل و نیمه سرد (حداکثر ۱۰ روز) می‌باشد.

همچنین شهریور و فروردین نیز هوایی متغیر بین نیمه‌گرم و معتدل دارند. مجموعا ۷ ماه از سال هوا به گونه‌ای است که می‌شود به راحتی از دوچرخه استفاده کرد. همچنین یادآور می‌شود که دوچرخه‌سواری با آب و هوای کشورهای معتدل چون ایران سازگاری بیشتری دارد تا کشورهای اسکاندیناوی که بسیار سرد می‌باشند.

۲- حمل و نقل عمومی پایدار در شهر وجود ندارد. تنها چند دستگاه اتوبوس شهری وجود دارد که تمرکز استفاده از آنها بیشتر بر روی جابجایی مردم بین شهر و حومه (دلفارد, عنبرآباد, بلوک و …) می‌باشد. در داخل شهر نیز مردم عمدتا از  خودروی شخصی یا تاکسی استفاده می‌کنند.

در نتیجه پیاده‌سازی و استفاده از سیستم‌های دوچرخه‌شتراکی ضروری و غیرقابل اجتناب به نظر می‌رسد.

۳- شهر به صورت متعادل رشد نکرده است و قسمت شمالی شهر مرتب از نظر مساحتی رو به گسترش و توسعه است. مردم این مناطق تا مرکز شهر به صورت میانگین بیش از ۱۰ کیلومتر فاصله دارند.

این فاصله برای شهرک‌هایی چون حسین‌آباد و انقلاب بیشتر است. باید بدانیم از نظر فنی تا ۳۰ کیلومتر دوچرخه‌سواری در روز برای مردم عادی امکان‌پذیر است.

۴- از نظر کریدوری, با توجه به مناسب‌بودن عرض خیابان‌های شریانی شهر, پیاده‌سازی و تجهیز کریدور دوچرخه(bicycle path) امکان‌پذیر است.

این ویژگی در شهرک‌های شهید رجایی, شهید بهشتی و حاشیه بولوار ورودی شهر (شهرک انقلاب و سیلو) که جمعیت متمرکزتر و رو به گسترشی در آنجا وجود دارد به نحو مناسب‌تری فراهم است.

۵- برای فرهنگ‌سازی و تشویق مردم به استفاده از دوچرخه می‌توان از تجربیات داخلی مثل اصفهان الگو گرفت.

این سیستم به خوبی در آنجا نهادینه شده و سه‌شنبه‌های بدون خودرو در شریان‌های اصلی شهر هر هفته اجرا می‌شود.

۶- اگر نگاهمان آینده‌نگرانه باشد, شهرداری به عنوان متولی حمل و نقل عمومی باید از طریق جذب سرمایه بخش خصوصی این سیستم را هرچه سریع‌تر راه‌اندازی کند چرا که ایجاد زیرساخت, فرهنگ‌سازی و روان‌سازی این سیستم در شهرهای کمتر توسعه‌یافته نیاز به زمان دارد.

نتیجه ‌گیری

شهر جیرفت از چند منظر برای سیستم دوچرخه مناسب است. ۷ ماه از سال به راحتی استفاده از این سیستم امکان‌پذیر است. حمل و نقل عمومی سریع و پایدار در شهر وجود ندارد. شهر به صورت پراکنده رشد کرده است. کریدورهای شریانی شهر برای ایجاد مسیر عبور دوچرخه مناسب هستند. این اقدام یک گام به سوی توسعه یافتگیست. در پایان نگارنده آمادگی خود را برای طراحی رایگان کریدورهای دوچرخه در شهر جیرفت اعلام می‌کند.

بقلم: محمد سیدی مَرغکی (دانش‌آموخته فوق لیسانس مهندسی عمران- راه و ترابری)

توجه: انتشار نسخه کامل مقاله بر روی واتس‌اَپ وجود ندارد و بر روی وب‌سایت “تین‌ نیوز” منتشر خواهد شد.

انتهای پیام۱۰۰۱* http://jiroftman.ir/?p=5423

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

سیزده − هشت =